Naylon önlük nedir?

“Naylon önlük” diye bilinen tek kullanımlık önlük polietilenden yapılır. Günlük dilde polietilen poşete ve filme naylon denir, oysa kimyada naylon ayrı bir plastik ailesidir. Naylon, DuPont’un poliamid malzemeye verdiği ticari addır. Önlüğün etiketinde, teknik föyünde ve şartnamesinde doğru ad polietilen ya da kısaca PE’dir.

Polietilenin türleri

Önlük filmi üç tür polietilenden ya da bunların karışımından yapılır. Türler dokunuşta, görünüşte ve dayanımda ayrılır.

tür	dokunuş	görünüş	öne çıkan
LDPE, düşük yoğunluklu	yumuşak, sessiz, hafif esner	en berrak	pürüzsüz yüzey, rahat giyilir
LLDPE, doğrusal düşük yoğunluklu	yumuşak	orta	aynı kalınlıkta delinmeye ve yırtılmaya en dayanıklı
HDPE, yüksek yoğunluklu	sert, kâğıt gibi hışırdar	yarı saydam, süt beyazı	çok ince üretilebilir, bu yüzden ucuzdur

Aynı kalınlıkta tek bir “en sağlam” tür yoktur. Delinmeye, darbeye ve yırtılmaya karşı LLDPE öne çıkar, sertlikte ve çekme dayanımında HDPE. Üreticiler filmi kolay işlemek için çoğu zaman LDPE ile LLDPE’yi karıştırır. Önlük alırken filmin türünü ve kalınlığını birlikte sorun. Kalınlığı Naylon önlük kaç mikron olur? yazısında anlattık.

CPE önlük nedir?

Önlük ve eldiven satıcıları CPE kısaltmasını çoğunlukla döküm polietilen (cast polyethylene) için kullanır. Döküm film makinesinde üretilen bu film yumuşaktır ve yüzeyi kabartmalıdır. Kabartma tutuşu artırır.

Aynı kısaltma kimyada klorlu polietilen anlamına da gelir ve bazı üreticiler CPE önlüğü tanıtırken klorlamadan söz eder. Bu yüzden CPE önlük alırken filmin türünü tedarikçiden yazılı isteyin.

Tela önlük nedir?

Sözlükte tela, giysinin dik durması için kumaşla astar arasına konan kolalı bezdir. Önlükte ise dokunmamış kumaş anlamında kullanılır. Dokunmamış kumaş, iplik hâline getirilmemiş liflerin birbirine tutturulmasıyla yapılır. Önlüklerde genellikle spunbond ya da üç katmanlı SMS türleri görülür.

Tela kumaş gibi yumuşaktır. Tıbbi önlüklerde sıvıya karşı ek koruma gerektiğinde dokunmamış kumaşa plastik film eklenir. Polietilen önlük ise baştan filmdir ve sıvıyı geçirmez.

Hangi önlük hangi işe?

Ameliyathane çevresinde, yoğun bakımda, kesimhanede, peynir üretiminde ve sağımhanede, yani sıvıyla, kanla ya da yağla çalışılan ve önlüğün iş bitince atıldığı her yerde polietilen önlük kullanılır. Kumaş dokunuşu istenen, sıvının az olduğu kısa işlerde tela önlük tercih edilir.

Önlük hangi mevzuata girer?

Türkiye’de kişisel koruyucu donanımlar, Avrupa Birliği’nin 2016/425 sayılı tüzüğü dikkate alınarak hazırlanan Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği’ne tabidir (Resmî Gazete, 1 Mayıs 2019). Yönetmelik en düşük risk sınıfını Kategori I olarak tanımlar. Su ile uzun süreli temas ve zayıf etkili temizlik malzemeleriyle temas bu sınıftaki risklerdendir. Avrupa’daki üreticiler tek kullanımlık polietilen önlüklerini bu kategoride, kendi uygunluk beyanlarıyla satıyor.

Gıda işleyen personel için Gıda Hijyeni Yönetmeliği, çalışanın “temiz ve gerekli durumlarda uygun koruyucu kıyafet” giymesini ister (madde 17). Hayvansal gıdalara özel hijyen kurallarında sağım yapanlar için de uygun ve temiz kıyafet şartı vardır. Önlük gıdaya değecekse Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği de devreye girer (Tebliğ No 2019/44). Tebliğ Avrupa Birliği’nin 10/2011 sayılı tüzüğü dikkate alınarak hazırlandı. Gıda üretiminde kullanılacak önlük için tedarikçiden bu tebliğe uygunluğu gösteren belgeyi isteyin.

Kaynakça

1. TDK Güncel Türkçe Sözlük, "naylon", "polietilen" ve "tela" maddeleri · Ekim 2026
2. Plastik & Ambalaj Teknolojisi dergisi, Metin Bilgili, naylon torba ve poliamid üzerine makale · Ekim 2026
3. Franz Mensch, "What is HDPE?" ve "What is LDPE?" (üretici bilgi sayfaları) · Ekim 2026
4. Samuel White, TAPPI bildirisi, polietilen film türlerinde saydamlık ve sertlik
5. Equistar Chemicals, ABD patenti US6355733B1, LLDPE ve HDPE film özellikleri · 2002
6. Savargaonkar ve ark., LLDPE ve LDPE karışımlarında film dayanımı, Plastics Technology · 2014
7. EDANA (Avrupa dokunmamış kumaş birliği), dokunmamış kumaş nasıl üretilir
8. Kilinc, izolasyon önlüklerinde kumaş ve film yapıları, Journal of Engineered Fibers and Fabrics 10(3) · 2015
9. Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği, Resmî Gazete 01.05.2019, sayı 30761
10. Gıda Hijyeni Yönetmeliği, Resmî Gazete 17.12.2011, sayı 28145, madde 17
11. Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği, Resmî Gazete 27.12.2011, sayı 28155, madde 55
12. Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği (Tebliğ No 2019/44), Resmî Gazete 25.12.2019, sayı 30989 (Mükerrer)